രാജസ്ഥാൻ എന്ന് കേൾക്കുമ്പോൾ നമ്മുടെ മനസ്സിലേക്ക് ആദ്യം ഓടിയെത്തുക വരണ്ട മണലാരണ്യങ്ങളും ഉയർന്ന മലനിരകളിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന വലിയ കോട്ടകളുമാണ്. എന്നാൽ ഇതിൽ നിന്നെല്ലാം തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഒരു കോട്ടയാണ് രാജസ്ഥാനിലെ ഝലവാർ എന്ന സ്ഥലത്തിന് സമീപമുള്ള ‘ഗാഗ്രോൺ കോട്ട’. മൂന്ന് വശവും നദികളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ഒരു ദ്വീപ് പോലെ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഈ കോട്ട പ്രകൃതിഭംഗി കൊണ്ടും നിർമ്മാണ വൈദഗ്ദ്ധ്യം കൊണ്ടും നമ്മളെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തും. 2013ൽ യുനെസ്കോ ലോക പൈതൃക പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയെങ്കിലും, ഇന്നും ഭൂരിഭാഗം സഞ്ചാരികളും ഈ അത്ഭുത കോട്ടയെക്കുറിച്ച് അറിഞ്ഞിട്ടില്ല.
നദികളും മലകളും ചേർന്ന സുരക്ഷ
ആഹു, കാളി സിന്ധ് എന്നീ രണ്ട് നദികൾ വന്നുചേരുന്ന മനോഹരമായ സ്ഥലത്താണ് ഗാഗ്രോൺ കോട്ട പണികഴിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നത്. വിന്ധ്യ പർവ്വതനിരകളിലെ ഒരു വലിയ പാറക്കു മുകളിലാണ് ഇത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ഒരേസമയം ഒരു മലങ്കോട്ടയായും (ഹിൽ ഫോർട്ട്) ജലകോട്ടയായും (വാട്ടർ ഫോർട്ട്) ഇതിനെ കണക്കാക്കുന്നു. കോട്ടയുടെ മൂന്ന് വശങ്ങളിൽ നദികൾ പ്രകൃതിദത്തമായ സുരക്ഷയൊരുക്കുമ്പോൾ, നാലാമത്തെ വശത്ത് ശത്രുക്കൾ വരാതിരിക്കാൻ പണ്ടുകാലത്ത് വലിയൊരു കിടങ്ങ് നിർമ്മിച്ചിരുന്നു. യുദ്ധമുണ്ടാകുന്ന സമയങ്ങളിൽ ഈ കിടങ്ങിലേക്ക് വെള്ളം തുറന്നുവിട്ട് കോട്ടയെ പൂർണ്ണമായും ഒരു ഒറ്റപ്പെട്ട ദ്വീപാക്കി മാറ്റാൻ കഴിഞ്ഞിരുന്നു.
ചരിത്രവും നിർമ്മാണവും
പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ ഡോഡ് വംശത്തിലെ രജപുത്രരാണ് ഈ കോട്ടയുടെ നിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചത്. പിന്നീട് ഖിഞ്ചി ചൗഹാൻമാരുടെ കൈകളിലേക്ക് ഈ കോട്ട എത്തിച്ചേർന്നു. രാജസ്ഥാനിലെയും മാൾവയിലെയും പ്രധാന വ്യാപാര പാതയിലായിരുന്നതുകൊണ്ട് തന്നെ ഈ കോട്ട പിടിച്ചെടുക്കാൻ ഒട്ടനവധി യുദ്ധങ്ങൾ നടന്നിട്ടുണ്ട്. ചരിത്രരേഖകൾ പ്രകാരം പതിനാല് വലിയ യുദ്ധങ്ങൾക്കാണ് ഈ കോട്ട സാക്ഷ്യം വഹിച്ചിട്ടുള്ളത്. സാധാരണ കോട്ടകൾക്ക് വലിയ അടിത്തറ തോണ്ടിയാണ് പണിയാറുള്ളത്, എന്നാൽ ഈ കോട്ട മലയിലെ ഉറപ്പുള്ള വലിയ പാറയ്ക്ക് മുകളിൽ തന്നെയാണ് നേരിട്ട് പടുത്തുയർത്തിയിരിക്കുന്നത്. ശത്രുക്കളെ പ്രതിരോധിക്കാൻ മൂന്ന് വലിയ മതിൽക്കെട്ടുകളാണ് ഈ കോട്ടയ്ക്ക് ചുറ്റുമുള്ളത്. ഗണേശ് പോൾ, സൂരജ് പോൾ, ഭൈരവ് പോൾ, നവാബ് ഗേറ്റ് തുടങ്ങിയ വലിയ പ്രവേശന കവാടങ്ങളും ഇതിനകത്തുണ്ട്.
സഞ്ചാരികൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന അനുഭവം
രാജസ്ഥാനിലെ മറ്റ് വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രങ്ങളായ ജയ്പൂർ, ഉദയ്പൂർ തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലെപ്പോലെ വലിയ തിരക്ക് ഇവിടെ അനുഭവപ്പെടാറില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ വളരെ ശാന്തമായി നടന്ന് കോട്ട മുഴുവൻ കണ്ടുതീർക്കാൻ സഞ്ചാരികൾക്ക് സാധിക്കും. കോട്ട മുഴുവനായി കണ്ടുതീർക്കാൻ ഏകദേശം രണ്ട് മുതൽ മൂന്ന് മണിക്കൂർ വരെ സമയം ആവശ്യമാണ്. ഒക്ടോബർ മാസം മുതൽ മാർച്ച് മാസം വരെയുള്ള തണുപ്പുകാലമാണ് ഇവിടം സന്ദർശിക്കാൻ ഏറ്റവും അനുയോജ്യം. മഴക്കാലം കഴിഞ്ഞയുടൻ എത്തുന്നതിനാൽ കോട്ടയ്ക്ക് ചുറ്റുമുള്ള പ്രകൃതിയും നദികളും കാണാൻ വളരെ മനോഹരമായിരിക്കും.
സമീപത്തുള്ള മറ്റ് കാഴ്ചകൾ
ഗാഗ്രോൺ കോട്ട കാണാൻ വരുന്നവർക്ക് ഝലവാർ നഗരത്തിലെ ഗർ കൊട്ടാരവും അവിടുത്തെ മനോഹരമായ ചുവർചിത്രങ്ങളും കാണാൻ സാധിക്കും. പഴയകാലത്തെ അപൂർവ്വ വസ്തുക്കളും ശില്പങ്ങളും സൂക്ഷിച്ചിരിക്കുന്ന സർക്കാർ മ്യൂസിയവും ഇതിനടുത്താണ്. കൂടാതെ, ചന്ദ്രഭാഗ ക്ഷേത്രങ്ങളും രാജസ്ഥാനിലെ തന്നെ ഏറ്റവും മനോഹരമായ സൂര്യക്ഷേത്രവും ഇതിനടുത്തായുണ്ട്. പ്രകൃതിസ്നേഹികൾക്കായി മുകുന്ദ്ര മലനിരകളും നദീതീരങ്ങളും മനോഹരമായ കാഴ്ചകളാണ് ഒരുക്കുന്നത്.
രാജസ്ഥാന്റെ ചരിത്രത്തിലും ഭൂമിശാസ്ത്രത്തിലും വലിയ പ്രാധാന്യമുള്ള ഒന്നാണ് ഗാഗ്രോൺ കോട്ട. ചരിത്രത്തോടൊപ്പം പ്രകൃതിഭംഗിയും ഒന്നിച്ച് ആസ്വദിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് പറ്റിയ ഏറ്റവും മികച്ച സ്ഥലമാണിത്. വലിയ തിരക്കുകളിൽ നിന്നും മാറി, നദികളുടെയും മലകളുടെയും വന്യമായ ഭംഗി ആസ്വദിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏതൊരു സഞ്ചാരിയും ജീവിതത്തിൽ ഒരിക്കലെങ്കിലും ഈ കോട്ട സന്ദർശിക്കേണ്ടതാണ്.
