നീലാകാശം പോലെ തെളിഞ്ഞ നീലനിറത്തിലുള്ള രക്തമുള്ള ജീവികളെ കുറിച്ച് കേട്ടിട്ടുണ്ടോ? കേൾക്കുമ്പോൾ വിശ്വസിക്കാൻ പ്രയാസം തോന്നുമെങ്കിലും സംഗതി സത്യമാണ്! നമ്മുടെ ഭൂമിയിലെ ചില അപൂർവ്വ ജീവികളുടെ രക്തത്തിന് ചുവപ്പിന് പകരം നീല നിറമാണ്. നട്ടെല്ലില്ലാത്ത ചില കടൽ ജീവികളിലാണ് പ്രധാനമായും ഈ പ്രത്യേകത കാണപ്പെടുന്നത്.
എന്തുകൊണ്ടാണ് രക്തത്തിന് നീല നിറം വരുന്നത്?
മനുഷ്യരക്തത്തിൽ ഓക്സിജൻ വഹിക്കുന്നത് ഹീമോഗ്ലോബിൻ ആണ്. ഇതിൽ അടങ്ങിയിരിക്കുന്ന ഇരുമ്പിന്റെ സാന്നിധ്യമാണ് രക്തത്തിന് ചുവപ്പ് നിറം നൽകുന്നത്. എന്നാൽ നീല രക്തമുള്ള ജീവികളിൽ ഹീമോഗ്ലോബിന് പകരം ഹീമോസയാനിൻ എന്ന പ്രോട്ടീൻ ആണ് ഓക്സിജൻ വഹിക്കുന്നത്. ഇതിൽ ഇരുമ്പിന് പകരം ചെമ്പ് ആണ് അടങ്ങിയിരിക്കുന്നത്. ഓക്സിജനുമായി ചേരുമ്പോൾ ഈ ചെമ്പ് നീല നിറമായി മാറുന്നു. നീല രക്തം കടുത്ത തണുപ്പിനെ പ്രതിരോധിക്കാൻ ഈ ജീവികളെ സഹായിക്കുന്നു. മാത്രമല്ല രോഗാണുക്കളെ തിരിച്ചറിയാനും അവയെ നശിപ്പിക്കാനും ഈ രക്തത്തിന് പ്രത്യേക കഴിവുണ്ട്.
നീല നിറമുള്ള ചില ജീവികൾ ഇവയാണ്-
കുതിരലാടൻ ഞണ്ട് (Horseshoe Crab):
നീല രക്തത്തിന്റെ പേരിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ അറിയപ്പെടുന്ന ജീവിയാണിത്. ഇവയുടെ രക്തത്തിന് ഔഷധഗുണങ്ങൾ ഏറെയുണ്ട്. വാക്സിനുകളും മരുന്നുകളും സുരക്ഷിതമാണോ എന്ന് പരിശോധിക്കാൻ ഇവയുടെ രക്തം ഉപയോഗിക്കുന്നു. ലക്ഷക്കണക്കിന് രൂപയാണ് ഈ നീല രക്തത്തിന് അന്താരാഷ്ട്ര വിപണിയിലുള്ള വില.
ഒക്ടോപ്പസുകൾ (Octopuses):
മൂന്ന് ഹൃദയങ്ങളും ഒൻപത് തലച്ചോറുകളുമുള്ള സവിശേഷമായ ശരീരഘടനയാണ് ഒക്ടോപ്പസുകളുടേത്. സമുദ്രത്തിന്റെ അതിശൈത്യമുള്ള ആഴങ്ങളിൽ ഓക്സിജൻ കുറഞ്ഞ സാഹചര്യത്തിലും ജീവൻ നിലനിർത്താൻ ഇവയുടെ നീല രക്തം സഹായിക്കുന്നു. ഹീമോസയാനിൻ എന്ന പ്രോട്ടീൻ അടങ്ങിയ ഈ രക്തം തണുത്ത വെള്ളത്തിൽ ഓക്സിജൻ എത്തിക്കുന്നതിൽ വളരെ കാര്യക്ഷമമാണ്.
സ്ക്വിഡുകൾ (Squids):
ഒക്ടോപ്പസുകളെപ്പോലെ തന്നെ സ്ക്വിഡുകൾക്കും അതിസങ്കീർണ്ണമായ ഒരു രക്തചംക്രമണ വ്യവസ്ഥയാണുള്ളത്. മൂന്ന് ഹൃദയങ്ങളുള്ള ഇവയുടെ രക്തത്തിൽ ഓക്സിജൻ വഹിക്കുന്നതിനായി ധാരാളമായി ഹീമോസയാനിൻ അടങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
ചിലന്തികൾ (Spiders):
എല്ലാ ചിലന്തികൾക്കും നീല രക്തമില്ലെങ്കിലും, ടാരന്റുല (tarantula) പോലെയുള്ള വലിയ ചിലന്തികളുടെ രക്തത്തിൽ ഹീമോസയാനിൻ അടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. അതിനാൽ ഇവയുടെ രക്തത്തിന് നേർത്ത നീല നിറമാണ്. ഇത് ശരീരത്തിനുള്ളിൽ തടസ്സമില്ലാതെ ഒഴുകുന്നു.
ലോബ്സ്റ്ററുകൾ (Lobsters):
ലോബ്സ്റ്ററുകളുടെ രക്തം ഓക്സിജനുമായി കലരുമ്പോഴാണ് നീല നിറമായി മാറുന്നത്. ഇവയ്ക്ക് ഒരൊറ്റ അറയുള്ള ഹൃദയമാണുള്ളത്.
ക്ലാംസ് / കക്കകൾ (Clams):
രണ്ട് കടുപ്പമുള്ള തോടുകളുള്ള ഈ ജീവികൾക്ക് തുറന്ന രക്തചംക്രമണ വ്യവസ്ഥയാണുള്ളത്. ഇവയും ഓക്സിജൻ കൈമാറ്റത്തിനായി ഹീമോസയാനിൻ ആണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
കടൽ മഷിമത്സ്യം (Cuttlefish):
സ്ക്വിഡുകളുമായും ഒക്ടോപ്പസുകളുമായും അടുത്ത ബന്ധമുള്ള ഇവയ്ക്കും മൂന്ന് ഹൃദയങ്ങളുണ്ട്. ശരീരമാകെ ഓക്സിജൻ എത്തിക്കാൻ ഇവയും ഹീമോസയാനിനെയാണ് ആശ്രയിക്കുന്നത്.
ആമസോൺ മിൽക്ക് ഫ്രോഗ്സ് (Amazon Milk Frogs):
തവള വർഗ്ഗത്തിൽ ഇവ തികച്ചും വ്യത്യസ്തരാണ്. ഇവയുടെ രക്തത്തിന് നീല നിറം നൽകുന്നത് ഹീമോസയാനിൻ അല്ല, മറിച്ച് ബിലിവിർഡിൻ (Biliverdin) എന്ന പിഗ്മെന്റാണ്. ഇത് മറ്റ് തവളകളിൽ നിന്നും ഇവയെ വേറിട്ടു നിർത്തുന്നു.
ബ്രാക്കിയോപോഡുകൾ (Brachiopods):
ഈ കടൽ ജീവികൾ ഹീമോസയാനിന് പകരം ഹീമെറിത്രിൻ (Hemerythrin) ആണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ഇത് സാധാരണയായി നേർത്ത മഞ്ഞ നിറമാണെങ്കിലും ചില പ്രത്യേക സാഹചര്യങ്ങളിൽ നീല നിറമായി തോന്നിപ്പിക്കാറുണ്ട്.
